Emigratieboek.nl - Blog van Marjan van den Dorpe - Onder de Spaanse zon







   
Zoek op deze site:
Blog van Marjan van den Dorpe - Onder de Spaanse zon

Week 33 - De Spaanse ‘Bota’ een drinkzak voor herders


Al eerder, in een andere column, heb ik melding gemaakt van een leuk Spaans gebruik. Het drinken uit een leren wijnzak. Maar waar komt dit gebruik vandaan? De Bota (laars) is of beter gezegd was voor een dorstige herder een onmisbaar attribuut. Door de eeuwen heen is deze drinkzak al beschreven door Hemingway en Cervantes. Vandaag de dag is de betekenis van de Bota wel achteruit gegaan, maar hij wordt nog wel gebruikt. We hebben dat op de markt en op feesten hier in de buurt zelf gezien. Maar vooral in de arme landen wordt hij vandaag de dag nog wel regelmatig gebruikt.

Jammer dat deze drinkzak hier in Spanje niet echt meer in de gratie is. De plastic flessen en blikjes hebben deze taak overgenomen. Maar de unieke manier waarop hij gemaakt wordt verdient meer. Het is echt een staaltje vakmanschap. Ook de manier waarop hij gebruikt moet worden is te leuk om in de vergetelheid te raken. De originele modellen worden in de vorm van een druppel of traan gemaakt. Recht of gebogen van vorm. Meestal is het materiaal van de lederen Bota geitenhuid. De zak wordt met de hand gestikt en soms bedekt met een soort vislijm om hem waterdicht te maken.

De Bota was al in gebruik nog voordat de houten wijnvaten hun intrede deden en ook ver voordat de wijnfles er was. Het is zelfs mogelijk dat de Bota ouder is dan Spanje zelf. Hij kwam namelijk voort uit de ontwikkeling van de ‘Pellejo’ die ook uit geitenhuid (corambres) gemaakt werd en eveneens met de hand dichtgenaaid werd. Veel overeenkomsten met de Bota dus, alleen de vorm week af. Deze Pellejo werd door vele Spaanse families gebruikt om wijn in te bewaren. In het boek Don Quixote van Cervantes werd beschreven hoe een hele rij van deze Pellejos werd doorkliefd door het zwaard van Don Quixote.

De originele Bota heeft een inhoud van anderhalve liter wijn. In vroeger tijden was er geen boer of herder te vinden die geen Bota bij zich had. En niet alleen deze mensen. Spanjaarden drinken nu eenmaal dagelijks wijn, zelfs tussen de middag bij de lunch. Daar mixen ze een liter jonge landwijn met een liter water. Dan lijkt het of ze niet veel alcohol op hebben, maar het resultaat is uiteraard hetzelfde. Maar toen onze huisarts aan ons vroeg (bij een intakegesprek) of wij alcohol dronken bleek dat ze hier pas beginnen te tellen nŕ 1 liter wijn...

Het grote voordeel van een leren kruik is dat de inhoud lekker koel blijft. Ook kan je de Bota gemakkelijk koelen door hem in water te leggen. Een Bota maken is niet gemakkelijk en de bewerking is intensief. Het is echt een vorm van vakmanschap. Je wordt dan ook niet zo maar een 'Botero'.’ Zo wordt namelijk degene genoemd die zich heeft bekwaamd in de kunst om de laars te maken. De eerste stap om een Bota te maken is het selecteren van een goede en geschikte geitenhuid. Is deze gevonden dan wordt ze gezouten. Dit wordt gedaan om de poriën in de huid te dichten. Het haar van de geitenhuid wordt tot op één centimeter na afgeknipt. Hierna wordt er een patroon gebruikt en wordt de vorm bepaald. De losse onderdelen worden eerst losjes aan elkaar gestikt met het haar aan de buitenkant. De Botero gebruikt hierbij hennepdraad wat gedompeld is in lijfolie. Dit maakt het stikken makkelijker. Maar voor het afhechten wordt geen hennep gebruikt. De Botero gebruikt daarvoor haar van een wildzwijn.

De trekkracht van het naaiwerk moet overal gelijk zijn om de zak absoluut waterdicht te maken. Nadat dit het geval is draait de Botero de beide helften om zodat het haar aan de binnenkant zit. Hierna wordt de Bota in water gedompeld en hiermee gevuld. Daarna te drogen gelegd. Na dit proces van drogen giet de Botero het water eruit en giet hij gloeiend hete olijfolie er in. Als dat afgekoeld is dan wordt de olie er weer uitgegoten. Door dit hele proces ontstaat binnenin de Bota een waterdichte afsluiting. Als laatste handeling wordt het mondstuk geplaatst. Vroeger bestond dat uit hout of been, maar nu is dat van plastic. Dit mondstuk wordt geplaatst in het open deel van de Bota en met stikwerk vastgehecht.

Bota’s zijn alleen geschikt voor wijn of likeur met maximaal een alcoholpercentage van 25%. Doe nooit frisdrank of iets dergelijks in een Bota want de zuren daarvan tasten het binnenwerk aan. Als de Bota leeg is (wat eigenlijk niet moet gebeuren) altijd eerst in de zon laten drogen voordat hij weer opgeblazen wordt. Om de Bota schoon te maken een kopje wijn of sterke drank in de Bota gieten en elke 8 tot 12 uur van zijkant naar zijkant draaien en dat gedurende drie dagen! Als laatste moet je de Bota nooit ophangen maar altijd op zijn zij bewaren. Ook moet je, eruit drinkend, nooit het mondstuk aanraken. Het is een kwestie van gieten en mikken.. Al met al een heel leuk gebruik en een echt traditioneel gebruiksvoorwerp van dit land.



Deel deze column met anderen (E-mail, Twitter, Hyves, Facebook, etc.)

Reacties


Goedemiddag, Ik ben een neef van Elly, zij is mijn tante, ik zoek contact met haar. Na het overlijden van =haar man Gerard (mijn oom) en zijn zus Jetty (mijn moeder) in 2001 ben ik het contact kwijtgeraakt. Wilt u zo mogelijk mijn emailadres aan haar doorsturen? Ik zou haar graag een keer bellen en oude foto's sturen. Met vriendelijke groeten, Bart Groen doktergroen@mac.com

Bart Groen


Alle blogs op een rijtje
Lees ook deze titel

Andere blogs

Margareth Hol
Een nieuw leven in Ierland


Anneke Koorn
Avontuur in Istanbul


Pieter Mans
Volgende week misschien...


Brenda van den Brink
Verliefd op Jordanië


Roland en Barbara van Zeijl
A journey of a 1000 miles


Elisabeth Arts
Toekomstmuziek in Frankrijk


Stef Smulders
Italiaanse toestanden